Tomek wiedział, że czeka go porządna burza. I nie od osiedlowego postrachu, Jacka Dudy, tylko od własnej mamy.
Wracał z gwizdem na ustach, ale żołądek ściskał mu się ze strachu. Tym razem naprawdę przesadził.
Ciocia Róża, najlepsza przyjaciółka mamy, zobaczyła go z papierosem. Mógłby skłamać, że ktoś mu go podał, lecz nie było sensu. Widziała, jak zaciągał się dymem jak stary palacz. Co miał powiedzieć mamie? Że ktoś wcisnął mu papierosa do ust siłą?
Tomek nie pokazał po sobie, że zauważył ciocię Różę, a ona nie krzyknęła ani go nie uderzyła. Posłała mu tylko długie, znaczące spojrzenie i poszła dalej. Ale Tomek nie był naiwny. Wiedział, że już go wydała. Mama pewnie czekała z drewnianą łyżką w kuchni. Dwa razy obszedł podwórko między blokami, zanim dostrzegł Babcię.
No pięknie. Ciężka artyleria. To było niskie, nawet jak na mamę. Zaraz Babcia zacznie zawodzić, że jako szanowana nauczycielka wychowała pół powiatu, a własny wnuk schodzi na psy. Że wstyd jej przed ludźmi, że dziadek przewraca się w grobie, a z nim wszyscy przodkowie.
Kiedy był mały, ten fragment naprawdę go przerażał. Widział oczami wyobraźni, jak ziemia rusza się od oburzonych zmarłych. Aż któregoś dnia coś mu kliknęło. Gdy Babcia znów mówiła o niespokojnych przodkach, odparł: „To dobrze, Babciu. Przynajmniej nie dostaną odleżyn jak pani Zofia spod szóstki”.
Babcia złapała się za serce. Mama prawie pękła ze śmiechu i zapomniała dać mu karę, choć Babcia nadrobiła to, trzepiąc ścierką właśnie ją.
Teraz Babcia szła ku niemu szybko, rozglądając się tak, jakby to ona paliła za garażami.
— Co ty tu robisz? Czemu nie jesteś w domu? — zapytała.
— Ja… jeszcze nie byłem.
— Nie byłeś? To gdzie się podziewałeś?
— W szkole, potem na treningu, potem po prostu chodziłem.
— Tak? — zmrużyła oczy.
No to koniec, pomyślał Tomek. Zaraz każe mu dmuchać, żeby wyczuć dym.
— A to co? — chwyciła jego dłonie. — Masz czerwone ręce! Gdzie rękawiczki?
— W domu.
— W domu? I twoja matka tego nie widziała? Pokaż kostki.
Podciągnęła mu nogawkę i aż westchnęła.
— Co to ma znaczyć?
— Co? — zbladł Tomek.
— Dlaczego masz czerwone kostki? Gdzie kalesony? Gdzie szalik?
Tomek spłonął ze wstydu. Co gorsza, w bramie zobaczył Jacka Dudę. Jego czerwona czapka mignęła w cieniu. Świetnie. Dzięki, Babciu. Czy ona traciła rozum? Zawsze była bystra jak brzytwa, ale teraz…
— Babciu, ile jest pięć razy pięć?
— Dwadzieścia pięć — odparła zdziwiona.
— A kwadrat przeciwprostokątnej?
— Równa się sumie kwadratów przyprostokątnych… Tomaszu, ty nie odrobiłeś lekcji? Ona tego nie sprawdziła? Ja tego tak nie zostawię. Spójrz na siebie!
Zaraz. Babcia była po jego stronie? Może wykład mamy jednak go ominie? Czy wpadł do jakiegoś świata na opak?
— Babciu, po której stronie mam bliznę po wyrostku?
— Nigdy nie miałeś wycinanego wyrostka.
No dobrze. To była Babcia.
Zaprowadziła go do domu, mrucząc pod nosem. W kuchni pachniało pieczenią i ziemniakami z koperkiem. Mama stała w najlepszej sukience, z upiętymi lokami, nowymi kolczykami i… na obcasach. Od kiedy zakładała obcasy w domu?
— Tomeczku — przytuliła go. — Umyj ręce, obiad prawie gotowy. Mamo, zostajesz?
— Dlaczego to dziecko krąży po ulicach? Nie chce wracać, prawda? Pięknie. Własne dziecko oddać za… gdzie on ma rękawiczki? Gdzie kalesony? Mróz na dworze, a ciebie to nie obchodzi.
— Mamo. Dość. Jesz z nami czy nie?
— Nie! Skończyłam. Tomaszu, pakuj rzeczy. Idziesz ze mną.
— Co? Nie!
Myśl o latach babcinego narzekania sprawiła, że przeszedł go dreszcz.
— Zostaje tutaj — powiedziała mama twardo.
— Tutaj? A co to znaczy „tutaj”? Wszystko zmarnowałaś.
— Mamo, jeśli nie przestaniesz, będę musiała…
— Co? Wyrzucisz własną matkę?
— Tak.
— Niewdzięczna!
Mama nie dała jej dokończyć. Chwyciła Babcię za ramię, wyprowadziła na klatkę i zatrzasnęła drzwi. Z korytarza rozległy się krzyki o policji i o tym, że Tomek ma zostać oddany babci.
Mama zaprowadziła Tomka do pokoju. Na kanapie siedział obcy mężczyzna, napięty i blady.
— Tomku, nie ma sensu dalej kłamać. To twój tata.
Babcia zawodziła za drzwiami. Mama stała nieruchomo. Mężczyzna wstał. Był wysoki, szczupły i miał oczy takie same jak Tomek. Wyciągnął drżącą rękę.
— Cześć, synu.
Tomek cofnął się.
— Ale… mówiłaś, że on nie żyje.
— Aniu… — Mężczyzna, jego ojciec, wyglądał na zdruzgotanego.
— To nie ja, Wojtku. To ona. Powiedziała, że będzie mu łatwiej myśleć, że umarłeś, niż wiedzieć, że ty…
Przerwało im głośne pukanie.
— Policja! Proszę otworzyć!
— Aniu, może powinienem wyjść.
— Nie. Koniec ukrywania się. Tomku, wszystko wyjaśnimy, tylko się nie bój.
Mama otworzyła. Do mieszkania weszła Babcia, dzielnicowy i ciekawska pani Malinowska z sąsiedztwa.
— Co tu się dzieje? Dostaliśmy zgłoszenie o awanturze.
— Nic złego. Mój mąż wrócił z Pomorza. To jego syn.
— To kryminalista! Uciekinier! Aresztujcie go! Tomek, chodź do mnie!
— Mamo, wystarczy.
Dzielnicowy sprawdził dokumenty ojca.
— Brak wpisów?
— Żadnych. Od szkoły pracowałem na północy.
— Przepraszam pana.
— Aresztujcie go! Zniszczył życie mojej córce!
— Mamo, przestań.
Mama zamknęła drzwi.
Ojciec? Przez jedenaście lat nie miał żadnego, a teraz nagle stał w ich pokoju? Babcia zawsze mówiła, że był pijakiem i złodziejem, który zginął w bójce. Wstydliwą tajemnicą.
A wszystko było kłamstwem.
Mama zobaczyła to za późno. Tomek porwał kurtkę i wybiegł.
Biegł, aż płuca zaczęły go palić, a łzy rozmazały mu świat. Komu miał teraz wierzyć?
— Ej, młody! — usłyszał głos Jacka Dudy.
Tomek nie zwolnił.
— Stój! Kto cię goni?
Jacek złapał go za rękaw.
— Nikt. Odczep się.
— Zimno jak diabli. Rozchorujesz się. Ja w zeszłym roku leżałem w szpitalu, najlepsze żarcie w życiu. Ale ty? Ty jesteś miękki. Chodź, mieszkam blisko.
Tomek zawahał się.
— Mama w trasie, jest konduktorką. Tylko ja jestem.
Mieszkanie było skromne, trochę obdrapane, ale czyste. W pokoju Jacka wisiały plakaty Maanamu, Perfectu i Lady Pank. Przy łóżku stała gitara.
— Herbaty?
Tomek skinął głową. Brzuch zaburczał mu głośno.
— Głodny? Zrobię fasolkę po bretońsku na grzankach.
Jacek gotował i podśpiewywał. Tomek nie pamiętał, żeby jadł coś lepszego.
Później, przy herbacie, Jacek trącił struny gitary.
— Dobrze grasz — przyznał Tomek.
— Dzięki. To Maanam. A to Perfect. Klasyka.
Tomek znał tylko Lady Pank. Jacek grał, gdy Tomek śpiewał, i śmiał się, kiedy mylił słowa.
— Powinieneś wracać. Zaraz będą cię szukać policją.
Uśmiech Tomka zgasł.
Jacek słuchał, gdy Tomek wyrzucił z siebie wszystko.
— Nie bądź głupi. Tata to świetna sprawa. Mój zniknął. Mama mówi, że jest kosmonautą.
— Naprawdę?
— No coś ty. Ona tak żartuje. Sama mnie wychowała. Bez rodziny. Ale jest najlepsza. Dogadaj się z nimi, dobra? Dorośli też potrafią wszystko schrzanić.
Tomek objął go bez słowa.
Jacek miał rację.
Odnaleźli go. Mama, Babcia i tata opowiedzieli wszystko. Jak Babcia nie zaakceptowała ojca, jak napisała do niego list, udając, że mama wyszła za innego. Jak ojciec uwierzył.
— Dlaczego? — spytał Tomek Babcię.
— Chciałam szczęścia dla was obojga.
— A dla niego?
Babcia rozpłakała się.
— Wybacz mi.
Na urodziny Tomka przyszedł Jacek. Przyniósł plakat Lady Pank i mama pozwoliła powiesić go nad biurkiem.
Tomek wybaczył wszystkim.
„Dorosłe bzdury” — powiedział Jacek.
Babcia wzięła Jacka pod skrzydła. Karmiła go, pomagała w matematyce i pilnowała, żeby nie marzł bez czapki.
Po latach nadal spotykają się nad Bałtykiem. Siedzą na piasku, grają na gitarach i jedzą fasolkę po bretońsku z grzankami jak królowie.
A tata? Tomek go kocha. Ma przyrodnie rodzeństwo i ze wszystkimi dobrze się dogaduje. Ale między nim a Tomkiem jest coś nie do zerwania. Więź, której nie zniszczyło żadne kłamstwo.