Tomek wiedział, że zaraz dostanie burę. I nie od Kuby Domańskiego, osiedlowego cwaniaka, tylko od własnej mamy.
Wracał, pogwizdując, ale żołądek skręcał mu się ze strachu. Tym razem naprawdę wpakował się po uszy.
Ciocia Róża, najlepsza przyjaciółka mamy, zobaczyła go z papierosem. Mógłby skłamać, że ktoś mu go tylko podał, ale nie — widziała, jak zaciąga się jak stary palacz. Co miał teraz powiedzieć mamie? Że ktoś wsadził mu papierosa do ust i kazał palić?
Tomek udał, że jej nie zauważył. Ona też nie narobiła krzyku ani nie złapała go za kark. Posłała mu tylko długie, wszystko mówiące spojrzenie i poszła dalej. Ale Tomek nie był naiwny. Wiedział, że już doniosła. Mama pewnie czekała z drewnianą łyżką. Dwa razy obszedł blok, zanim zobaczył babcię.
No tak. Ciężka artyleria. Nawet mama nie powinna sięgać po takie metody. Za chwilę babcia zacznie lamentować, że jako szanowana nauczycielka wychowała pół miasteczka, a jej własny wnuk schodzi na złą drogę. Że wstyd, że dziadek przewraca się w grobie, a razem z nim wszyscy przodkowie.
Kiedy był mały, bał się tego okropnie. Wyobrażał sobie, jak ziemia na cmentarzu drży od tych wszystkich zmarłych. Aż kiedyś, gdy babcia znów wspomniała o niespokojnych przodkach, Tomek wypalił: „To dobrze, babciu. Niech się ruszają, przynajmniej odleżyn nie dostaną jak pani Wiśniewska z parteru”.
Babcia chwyciła się za serce. Mama prawie płakała ze śmiechu i zapomniała go ukarać, ale babcia wyrównała rachunki, trzepiąc ją ścierką.
Teraz szła ku niemu szybkim krokiem, rozglądając się tak, jakby to ona przed chwilą paliła za garażami.
— Co ty tu robisz? Dlaczego nie jesteś w domu? — rzuciła.
— Ja… jeszcze nie byłem.
— Nie byłeś? To gdzie byłeś tyle czasu?
— W szkole, potem na treningu, a potem po prostu chodziłem.
— Tak? — Babcia spojrzała podejrzliwie.
No to teraz każe mi chuchnąć, pomyślał Tomek.
— A to co? Ręce masz czerwone! Gdzie rękawiczki?
— W domu.
— W domu? I twoja matka nie zauważyła? Pokaż kostki.
Szarpnęła nogawkę i aż zbladła.
— Co to ma znaczyć?
— Co? — Tomek spanikował.
— Dlaczego kostki masz czerwone? Gdzie kalesony? Gdzie szalik?
Tomek spłonął ze wstydu, zwłaszcza gdy w bramie zobaczył Kubę Domańskiego w czerwonej czapce. Świetnie. Dzięki, babciu. Czy ona zwariowała? Zawsze była ostra jak brzytwa, ale teraz…
— Babciu, ile jest pięć razy pięć?
— Dwadzieścia pięć — odparła zdziwiona.
— A kwadrat przeciwprostokątnej?
— Równa się sumie kwadratów przyprostokątnych. Tomaszu, czy ty nie odrobiłeś lekcji? Ona nawet tego nie sprawdziła? Nie będę na to patrzeć. Zobacz, jak ty wyglądasz!
Zaraz. Babcia była po jego stronie? Może ominęła go awantura o papierosa? A może świat stanął na głowie?
— Babciu, po której stronie mam bliznę po wyrostku?
— Nigdy nie miałeś wycinanego wyrostka.
Czyli jednak babcia.
Zaciągnęła go do domu, mrucząc pod nosem. W kuchni pachniało pieczenią. Mama miała najlepszą sukienkę, upięte włosy, nowe kolczyki i… szpilki. Od kiedy nosiła szpilki w mieszkaniu?
— Tomku, kochanie — przytuliła go. — Umyj ręce, obiad zaraz będzie. Mamo, zostajesz?
— Dlaczego to dziecko włóczy się po ulicach? Do domu nie chce wracać, tak? Pięknie. Własne dziecko wymieniłaś na… A gdzie rękawiczki? Gdzie kalesony? Mróz taki, że zęby dzwonią, a ciebie to nie obchodzi.
— Mamo. Dość. Jesz z nami czy nie?
— Nie! Skończyłam. Tomaszu, pakuj rzeczy. Idziesz ze mną.
— Co? Nie!
Myśl o kolejnych latach babcinego narzekania zmroziła go bardziej niż pogoda.
— On zostaje tutaj — powiedziała mama twardo.
— Tutaj? Wszystko zniszczyłaś.
— Mamo, jeśli nie przestaniesz, będę musiała…
— Co? Wyrzucisz własną matkę?
— Tak.
— Niewdzięcznica!
Mama nie dała jej skończyć. Wyprowadziła babcię na klatkę i zatrzasnęła drzwi. Babcia krzyczała, że zadzwoni po policję i że Tomek ma zostać jej oddany.
Mama pociągnęła Tomka do pokoju. Na fotelu siedział obcy mężczyzna, spięty i blady.
— Tomku, nie będę już kłamać. To jest twój tata.
Za drzwiami babcia zawodziła. Mama znieruchomiała. Mężczyzna wstał. Był wysoki, szczupły i miał oczy takie same jak Tomek. Wyciągnął drżącą rękę.
— Cześć, synu.
Tomek cofnął się.
— Ale mówiłaś, że on nie żyje.
— Aniu… — szepnął mężczyzna, jego ojciec, jakby nagle zabrakło mu powietrza.
— To nie ja, Wojtku. To ona. Powiedziała, że będzie mu łatwiej myśleć, że umarłeś, niż wiedzieć, że ty…
Głośne pukanie przecięło zdanie.
— Policja! Proszę otworzyć!
— Aniu, może powinienem wyjść.
— Nie. Koniec ukrywania. Tomku, wszystko ci wyjaśnimy, tylko się nie bój.
Mama otworzyła. Do środka weszli babcia, policjant i wścibska pani Zielińska z sąsiedztwa.
— Co tu się dzieje? Zgłoszono awanturę.
— Nic złego. Mój mąż wrócił z Pomorza. To jego syn.
— On jest kryminalistą! Uciekł z więzienia! Aresztujcie go! Tomku, chodź do mnie!
— Babciu, dość.
Policjant sprawdził dokumenty ojca.
— Brak kartoteki?
— Brak. Pracuję na Pomorzu od skończenia szkoły.
— Przepraszam pana.
— Aresztujcie go! Zniszczył życie mojej córce!
— Mamo, przestań.
Mama zamknęła drzwi.
Ojciec. Jedenaście lat bez ojca, a teraz stał w ich pokoju. Dlaczego dopiero teraz? Babcia zawsze mówiła, że był pijakiem i złodziejem, że zginął w bójce. Wstydliwa tajemnica.
A to wszystko było kłamstwem.
Mama musiała zobaczyć w jego oczach, co zrobi. Tomek porwał płaszcz i wybiegł.
Biegł, aż paliły go płuca, a łzy rozmazywały chodnik. Komu miał wierzyć?
— Ej, młody! — zawołał Kuba Domański.
Tomek go zignorował.
— Zaczekaj! Kto cię goni?
Kuba złapał go za rękaw.
— Nikt. Odczep się.
— Zamarzniesz. W zeszłym roku leżałem w szpitalu, tam chociaż żarcie było dobre. Ale ty? Ty jesteś za miękki. Chodź, mieszkam blisko.
Tomek zawahał się.
— Moja mama jest w trasie, konduktorka. Jestem sam.
Mieszkanie było biedne, ale czyste. W pokoju Kuby wisiały plakaty The Clash, Queen i Bowiego. Przy łóżku stała gitara.
— Herbaty?
Tomek kiwnął głową. Brzuch zaburczał mu głośno.
— Głodny? Zrobię fasolkę na grzankach.
Kuba gotował i nucił. Tomek miał wrażenie, że nigdy nie jadł nic lepszego.
Potem, nad kubkami herbaty, Kuba brzdąkał na gitarze.
— Naprawdę świetnie grasz — powiedział Tomek.
— Dzięki. To Bowie. A to Queen. Legendy.
Tomek znał tylko The Clash. Kuba grał, gdy Tomek śpiewał, i śmiał się, kiedy mylił słowa.
— Powinieneś wracać. Jeszcze policję postawią na nogi.
Uśmiech Tomka zgasł.
Kuba wysłuchał wszystkiego.
— Nie bądź głupi. Tata to wielka rzecz. Mój zniknął. Mama mówi, że jest astronautą.
— Serio?
— Nie. Ma poczucie humoru. Sama mnie wychowała. Bez rodziny. Ale jest super. Pogadaj z nimi, dobra? Dorośli też wszystko psują.
Tomek przytulił go mocno.
Kuba miał rację.
Znaleźli go. Mama, babcia i tata wszystko wyjaśnili. Babcia nie zaakceptowała Wojtka, więc pisała do niego listy, udając, że Anna wyszła za mąż. Wojtek uwierzył.
— Dlaczego? — zapytał Tomek.
— Chciałam szczęścia dla was obojga.
— A dla niego?
Babcia rozpłakała się.
— Wybacz mi.
Na urodziny Tomka przyszedł Kuba. Przyniósł plakat The Clash, a mama pozwoliła powiesić go nad biurkiem.
Tomek wybaczył im wszystkim.
„Dorosłe bzdury” — tak nazwał to Kuba.
Babcia wzięła Kubę pod skrzydła. Karmiła go, pilnowała szalika i pomagała z matematyką.
Po latach wciąż spotykają się nad Bałtykiem, grają na gitarach i jedzą fasolkę na grzankach jak królowie.
A tata? Tomek go kocha. Ma przyrodnie rodzeństwo i wszyscy dobrze się dogadują. Ale między nim a ojcem jest coś osobnego, twardego jak stal. Więź, której nie dotknęło żadne kłamstwo.